Boerderijen, huizen en kerken: gebouwen en objecten kunnen uniek en waardevol zijn. Bijvoorbeeld door hun schoonheid of door hun wetenschappelijke of cultuurhistorische betekenis. Daarom kunnen 'onroerende zaken' die minimaal vijftig jaar oud zijn en die voldoen aan de regels van de Monumentenwet beschermd worden als rijksmonument.
De gemeente Hardenberg telt circa negentig rijksmonumenten en ook negentig gemeentelijke monumenten:
Ane en Anerveen
Balkbrug
Bergentheim en Collendoorn
Dedemsvaart
Gramsbergen
Hardenberg
Heemserveen, Holtheme en Holthone
Kloosterhaar, De Krim en Loozen
Lutten en Marienberg
Oud-Avereest en Radewijk
Rheeze en Sibculo
Slagharen, Venebrugge en Overige